Çağdaş Batı Edebiyatı Konu Anlatımı

Ana Sayfa » EDEBİYAT TARİHİ » Çağdaş Batı Edebiyatı Konu Anlatımı
Sitemize 16 Ağustos 2014 tarihinde eklenmiş ve 455 views kişi tarafından ziyaret edilmiş.
FRANSIZ EDEBİYATI
 
XVII. yüzyıldan bu yana, sanat akımlarının ortaya çıkış yeri olan Fransa'nın, edebiyatta da önemli bir yeri vardır. XX. yüzyılda da dünya edebiyatında önemli bir yere sahip olan Fransız edebiyatı, özellikle J. P. Sartre ve Alain, Andre Gide,  Albert  Camus,  Paul  Eluard,  Louis  Aragon  ile  bu yüzyılda ve günümüzde birçok ülke sanatçısını etkilemiştir.
 
 
ALAİN (1868-1951): Fransız filozofu ve deneme yazarıdır. Uzlaşmacı ve barıştan yana bir hümanisttir. Şiir, roman, deneme, tiyatro yapıtlarında, "şüpheyi yöntem olarak kullanma anlayışı"na sahiptir.
 
Yapıtları: Güzel Sanatların Sistemi, Mars ve Savaşın Yargılanması, Estetik Üzerine, Sohbetler, Düşüncelerin Hikâyesi, Düşüncenin Bekçileri, Fikirler, Edebiyat Üzerine Söyleşiler…
 
 
 
İNGİLİZ EDEBİYATI
 
XV. yüzyılda, İngiltere'de "hümanizma" akımı etkinlik kazanmış ve bu dönem İngiliz edebiyatının "altın çağı" olmuştur. İngiliz edebiyatı da, Fransız edebiyatı gibi, o günden bugüne birçok sanat  anlayışına  öncülük  etmiş  ve önemli sanatçı ve yazarlarıyla dünya edebiyatını etkilemiştir.
 
XX. yüzyılda, dünya edebiyatındaki etki gücü azalan İngiliz edebiyatının  bu  yüzyılda  en önemli adı  Rudyard Kipling'dir.
 
 
RUDYARD KİPLİNG (1865-1936): Hindistan'ın Bombay kentinde doğmuştur. İngiliz edebiyatının XX. yüzyıl temsilcisi olmakla birlikte İngiltere'de çok az bir zaman bulun- muş, daha çok Hindistan'da ve Amerika'da (gazeteciliği nedeniyle) yaşamış şair ve roman yazarıdır.
 
Yapıtları: Beş Millet, Son Işık, Tepelerin Basit Hikâyeleri, Üç Asker, Yürekli Kaptan Kim…
 
 
 
İRLANDA EDEBİYATI
 
Çok köklü bir edebiyat olmakla birlikte, İrlanda edebiyatı, İngiliz edebiyatının ayrılmaz parçasıdır. XX. yüzyılda çağdaş İrlanda edebiyatı; şiir, tiyatro ve roman türünde önemli sanatçılar yetiştirmiştir:  Bernard  Shaw  (1925'te  Nobel Edebiyat        Ödülü'nü almıştır.),J.Swift,        Sheridon, Goldsmith, B. Yeats, James Joyce, Samuel Beckett…
 
ÖRNEK 1
İrlandalı romancılar arasında, onun için bütün dünya edebiyatının yönünü değiştiren devlerden biri denebilir. Ülke- sini bırakıp Avrupa'ya giden sanatçı, altı eser yazmıştır. Bunlardan biri şiir kitabı, biri oyun, dördü de romandır. Onun, psikolojik durumları en iyi anlayıp en iyi biçimde veren romanlarından biri olan Ulysses, biçimce Homeros'un Odysseia'sı gibi düzenlenmiştir ve Leopold Bloom adlı kişinin Dublin'deki bir gününü anlatır.
 
Bu parçada kendisi ve dünyaca ünlü yapıtı Ulysses hakkında bilgi verilen sanatçı, aşağıdakilerden hangi- sidir?
 
A) Oscar Wilde    B) James Joyce  C) T. S. Eliot
D) Thomas Mann          E) Ernest Hemingway
 
 
ÇÖZÜM
Parçada, hakkında bilgi verilen sanatçı, 1882-1922 yılları arasında yaşamış olan James Joyce'tur.
Yanıt: B
 
 
 
G. BERNARD SHAW (1856-1950): Hem İrlanda hem de İngiliz tiyatrosunun önemli temsilcisidir. Müzik, sanat ve tiyatro eleştirmenliği de yapan roman yazarıdır. Asıl ününü tiyatro yapıtlarına ve dünya görüşünü anlattığı yazılarına borçludur. Komedilerinde töre değerlerini çok incelikli kullanmıştır, oyunlarının tümünde eleştirel bir tutum görülür.
 
Yapıtları:   Candida,   Sezar   ve   Kleopatra,   Blanco  Posnet'in Sırrı, Ermiş Jeanne …
 
 
NORVEÇ EDEBİYATI
 
XVIII. yüzyıldan sonra gerçek kimliğine kavuşan Norveç edebiyatı,  bundan sonra özgün bir yapıya ulaşır.  XIX. yüzyılda şiir, tiyatro, öykü gibi türlerde önemli yapıtlar verilir. Bu dönemin en önemli adı olan Henrik İbsen, dünyanın en büyük tiyatro yazarı kabul edilir. Türkçeye de çevrilen "Nora'nın İsyanı" adlı tiyatro yapıtı önemlidir. Norveç edebiyatının   XX.   yüzyılda   en   önemli   temsilcisi,   Knut Hamsun'dur.
 
 
KNUT HAMSUN (1859-1952): Edebiyat dünyasına gazetecilikle girmiştir. Yapıtlarında, insanın dış görünüşünden çok, ruh halini ve bilinçaltında kalmış düşünce ve emellerini ustalıkla ele almıştır. "Dünya Nimeti" adlı yapıtıyla Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazanmıştır.
 
Yapıtları: Dünya Nimeti, Açlık, Pan, Victoria, Toprak Yeşerince, Göçebe, Benoni…
ÖRNEK 2
 
Onun; Açlık, Pan, Victoria, Dünya Nimeti adlı romanlarındaki kahramanların edimleri, yaşam serüvenleri bilinme- yen gizli bir el tarafından düzenlenmiş gibidir. Ne denli çırpınırlarsa çırpınsınlar kendilerini bağlayan zinciri kıramazlar.  Bu güçten yoksundurlar.  Birbirlerine yakınlaşamazlar bir türlü. Yakınlaşmak istedikleri zaman araya yine gizli bir el girer. Çünkü toplumun kapıları, o gizli elce kapanmıştır bireylerin yüzüne.
 
Bu parçada, bazı yapıtlarının adları ve özellikleri verilen Norveçli yazar, aşağıdakilerden hangisidir?
 
A) Henrik İbsen                        B) Herman Hesse
C) Knut Hamsun                       D) Thomas Mann
E) Erich Maria Remarque
 
ÇÖZÜM
Henrik İbsen, Norveçli sanatçıdır; ancak paragrafta verilen romanların yazarı değildir. Dünya'nın en büyük oyun yazarlarındandır. Thomas  Mann, Herman Hesse, Erich Maria Remarque çağdaş Alman edebiyatının öteki önemli temsilcileridir.
 
Yanıt: C
 
 
ALMAN EDEBİYATI
Alman edebiyatının bilinen en eski yapıtı,  "Nibelungenlied"dir. Bu yapıt, anonim bir doğal destandır. Alman edebiyatı, XVI. yüzyılda, Rönesans ve Hümanizma'nın etkisine girer. XVIII. yüzyılın ikinci yarısında, "Aydınlanma" dönemine tepki olarak "romantizm" ortaya çıkar. Bu romantik dönemin en önemli temsilcileri, Goethe ve Schiller'dir.
XX. yüzyılda ise Bertolt Brecht, epik tiyatronun temellerini atarken Erich Maria Remarque da roman türünde öne çıkmıştır. Diğer yandan, "Rilke, T. Mann, Hesse, H. Böll" gibi sanatçılar çağdaş Alman edebiyatının önemli temsilcileridir.
 
HEİNRİCH BÖLL (1917-1985): Öykü, radyo oyunları, deneme,   tiyatro ve roman türünde yapıtlar vermiştir.
1972'de, "Babasız Evler" romanıyla Nobel Edebiyat Ödülü'nü alır ve Almanların "Ulusal Yazar" unvanını kazanır.
 
Yapıtları: İlk Yılların Emeği, Babasız Evler, Cüce ve Bebek, Savaş Bitince, Bir Şeyler Olacak…
 
 
 
ÖRNEK 3
Aşağıdakilerden hangisi,  XX.  yüzyıl çağdaş Alman edebiyatının önde gelen sanatçılarından biri değildir?
 
A) Goethe           B) Rilke           C) Thomas Man
D) Remarque    E) Brecht
 
 
ÇÖZÜM
Goethe (1749-1832), Alman edebiyatının olduğu kadar, Dünya edebiyatının da en büyük şair ve yazarlarından biridir. Ancak romantizm hareketinin başında bulunmuş olan Goethe için  XX. yüzyıl çağdaş sanatçılarından diyemeyiz.
Yanıt: A
 
AMERİKAN EDEBİYATI
XVII.  ve XVIII.  yüzyıllarda,  göçmen İngilizlerin yazdığı eserlerle başlayan Amerikan edebiyatı, İngiltere'ye karşı yapılan bağımsızlık savaşından sonra gelişme gösterir ve İngiliz edebiyatından çok farklı bir karakter kazanır.
 
XIX.   yüzyılda,   Washington Irving,  Cooper,  Emerson, Edgar Allan Poe,   Nathaniel   Hawthorne   ve   Herman Melville gibi yazarlar öne çıkmıştır.
 
XX. yüzyılda, Bret Harte, Mark Twain, Thedore Dreiser, Ernest Hemingway, John Steinbeck, Eugene O'Neil gibi yazarlar, çağdaş Amerikan edebiyatının önemli temsilcile- ridir.
 
 
 
THOMAS STEARNS ELİOT (1888-1965): Şiir, oyun, deneme ve eleştiri türünde yapıtlar veren yazar, Amerikan asıllı olmakla birlikte, 1927'de İngiliz vatandaşlığına geçmiştir.  Klasik anlayışa sahip olduğunu söyleyen yazar, Fransız sembolistlerinin etkisinde kalmıştır.
 
Yapıtları: Çorak Ülke, Boş Adamlar (şiir), Katedralde Cinayet,   Kokteyl   Parti,   Kutlu   Çarşamba   (manzum oyun), Edebiyat Üzerine Düşünceler, Denemeler (eleştiri-deneme).
 
 
 
 
 
 
 
ÖRNEK 4
 
– – – – modern Amerikan edebiyatının en önemli yazarlarındandır. Öykü ve romanlarıyla tanınır. Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazandığı, sinemaya da uyarlanan – – – – adlı yapıtın-
da, küçük sandalıyla denize açılan, kısmetinin kapandığına inandığı sekseninci günde karşısına çıkan görülmedik büyüklükte bir kılıçbalığını üç gün üç gece uğraştıktan sonra yakalayıp sandalına bağlayabilen; ancak onu, kan kokusuna gelen köpekbalıklarından kurtaramayan ve eve kocaman bir balık iskeletiyle dönen bir balıkçıyı anlatır.
 
Bu parçada boş bırakılan yerlere, aşağıdaki hangi yazar ve onun ünlü yapıtının adı getirilmelidir?
 
A)  John Stainbeck – Bitmeyen Kavga
B)  Herman Melville – Moby Dick (Beyaz Balina)
C) Jack London – Vahşetin Çağırışı
D) Ernest Hemingway – İhtiyar Adam ve Deniz
E)  Mark Twain – Tom Sawyer'in Maceraları
 
 
 
 
ÇÖZÜM
John  Stainbeck,  Herman  Melville,  Jack  London,  Mark Twain de Amerikalı yazarlardır. Ancak paragrafta bir özeti verilen roman,  Ernest Hemingway'in,  "İhtiyar Adam ve Deniz" adlı eseridir.
Yanıt: D
ÖRNEK 5
 
Edebiyat Üzerine Söyleşiyer – Alain
Candida – G. Bernard Show Dünya Nimeti – Knut Hamsun Babasız Evler – Heinrich Böll
Kafkas Tebeşir Dairesi – Bertold Brecht
 
Yukarıda birer yapıtı ile birlikte sıralanan yazarlar arasında, aşağıdaki uluslardan hangisine ait bir yazar adı yoktur?
 
A) Amerikan edebiyatı            
B) İrlanda edebiyatı
C) İngiliz edebiyatı                   
D) Alman edebiyatı
 E) Norveç edebiyatı
 
 
ÇÖZÜM
Alain Fransız; G. Bernard Show, İrlanda; Knut Hamsun, Norveç; Heinrick Böll ve Bertold Brecht ise Alman edebi- yatının yetiştirdiği sanatçılardır.
Yanıt: A
 
 
TÜRKİYE DIŞINDAKİ ÇAĞDAŞ TÜRK EDEBİYATI
 
 
Türkiye dışındaki çağdaş Türk edebiyatı, Türkiye'deki çağdaş edebiyatla ortak, zengin bir kültür mirasına sahiptir. Bu iki edebiyat duygu, düşünce, imge, estetik ve dil bakımından benzer özellikler taşır. Türkiye dışındaki çağdaş Türk edebiyatı ile Türkiye'deki çağdaş Türk edebiyatının kardeş olmaları, ortak bir kültürden beslenmelerinden kay- naklanmaktadır.
Türkiye dışındaki Türklerin edebiyatı, Türkiye Türkçesine yakın olanlar ve şive farklılığı gösterenler diye ikiye ayrılır. Türkiye Türkçesine yakın olanlar; Bulgaristan, Yugoslavya, Batı Trakya, Kıbrıs ve Irak Türkleri edebiyatıdır. Şive farklılığı gösterenler ise; Azerbaycan, Kazak, Kazan, Kırgız, Kırım, Özbekistan, Türkmenistan, Uygur Türkleri edebiyatıdır.
 
AZERBAYCAN TÜRK EDEBİYATI
 
Azeri edebiyatı ile Anadolu'da gelişen Türk edebiyatı arasında pek çok ortak değer bulunmaktadır. Kerem ile Aslı, Âşık Garip,  Köroğlu hikâyeleri;  Nasrettin Hoca fıkraları bunlardan sadece birkaçıdır.
XIII. yüzyılda yazıya geçmiş Azeri edebiyatının ilk temsilcisi Hasanoğlu'dur. Kadı Burhaneddin, Nesimi, Fuzuli gibi ünlü şairlerimiz, Azeri edebiyatının da önde gelen isimle- rindendir.
 
XX. yüzyılda Hüseyin Şehriyar, Sehend, Savalan, Hüseyin Cavid, Celil Mehmet Kulizade, Üzeyir Hacıbeyli, Samed Vurgun,  Bahtiyar Vahapzade,  Nebi Hazri,  Resul Rıza, Muhammed Aslan… Azeri edebiyatının ünlü edebiyatçıları arasında yer alır. Bunlar arasında Şehriyar ve Ali Tebrizi, Azeri Türk edebiyatının şairlerindendir. Sehend, "Sazımın Sözü" isimli yapıtında Dede Korkut Hikâyeleri'ni şiirleştirmiştir.
 
Celil Mehmet Kulizade (1886-1932): Azerbaycan edebiyatının ünlü öykü ve piyes yazarlarındandır. İlk yapıtlarını
1890-1897 yılları arasında yazdıysa da yayımlayamamıştır. Celil Mehmet Kulizade, eğitimcidir ve demokrat bir ya- zardır. Halkı bilgisizlikten kurtarmaya çalışır. Demokratik- leşme sürecinde önemli görevler üstlenir.
 
Yapıtları: Ölüler, Anamın Kitabı (tiyatro), Belke de Gay- tardılar,  Danabaş,  Kendinin  Mektebi,  Deli  Yığıncağı, Feyletonlar (öykü).
 
 
Bahtiyar Vahapzade (1925): Geleneksel Azerbaycan şiirini ve oyunlarını çok iyi tanıdığından, her iki türde de başarılı yapıtlar vermiştir.
 
Yapıtları: Menim Dostlarım, Çınar, Aylı Geceler, Kökler ve Budaklar, Tan Yeri, Gün Var Bin Aya Değer, İnsan ve Zaman (şiir), İkinci Ses, Yağıştan Sonra, Artık Adam (oyun).
 
 
Şehriyar (1904-1988): Çağdaş Azeri edebiyatının büyük şairlerindendir. Farsça yazdığı şiirlerle İran'da büyük ün kazanmıştır.  Annesinin,  "Türkçe  yaz;  bir  şey  anlamıyorum." demesi üzerine, çocukluk yıllarındaki sosyal ve kültürel yaşamı canlandıran "Heyder Baba'ya Selam" şiirini yazmıştır. Şiirlerinde akıcı ve yalın bir Azerbaycan Türkçesi kullanan şair, "Gitme Tersâ Balası", "Behcetabat Hatırası", "Naz Eylemisen" ve bunlarla birlikte diğer bazı gazellerinde en ince duyguları, olgun bir şiir ahengiyle birleştirmiştir.
Yapıtları: Farsça Şiirleri, Divan adıyla üç cilt halinde toplandı.  Türkçe  Şiirleri,  Türkçe  Şiirlerinden  Eserler  ve Heyder Baba'ya Selam adlarıyla yayımlanmıştır.
 
 
ÖRNEK 6
"Heyder Baba" şiiri yüz yirmi beş beşlikten oluşur. Heyder Baba, Güney Azerbaycan'da bir dağın adıdır. – – – – bu da- ğın eteğindeki bir köyde doğmuştur. Otuz beş yıl süren bir
ayrılıktan sonra köyüne dönen şair, "Heyder Baba" şiirinde köyünün güzelliklerini,  insanlarının yaşayışını,  köyüne duyduğu derin sevgiyi anlatır.
 
Bu parçada boş  bırakılan  yere  yazılması  gereken, "Heyder Baba" şiirinin de yazarı, Azerbaycan edebiyatının büyük şairi, aşağıdakilerden hangisidir?
 
A) Şehriyar  B) Cengiz Aytmatov   C) Osman Türkay
D) Özker Yaşın       E) Cengiz Dağcı
 
ÇÖZÜM
Parçada hakkında bilgi verilen ve "Heyder Baba" şiirinden de söz edilen Azerbaycanlı şair, Şehriyar'dır.
Yanıt: A
 
 
IRAK TÜRKLERİ EDEBİYATI
Irak Türkleri edebiyatı XIV. yüzyıldan sonra Anadolu'da gelişen Türk edebiyatı ile paralellik gösterir. Ancak Irak Türklerinin şivesi, Azerbaycan şivesiyle iç içedir. Bu dö- nemde yetişen ünlü  Türk  şairlerinden  Nesimi,  Fuzuli, Bağdatlı Ahdi ve Bağdatlı Ruhi, Irak Türkleri arasında da ün kazanmıştır. 1918'den sonra Türkiye Türkçesi kullanan Irak Türkleri arasında birçok şair ve yazar yetişmiştir. Bunların en ünlüleri Mehmet Sadık, Esad Nâib, Osman Maz- lum, Mehmet İzzet Hattat, Ata Terzibaşı, Nesrin Erbil, Salâh  Nevres'tir.  1961-1977  yılları  arasında  yayımlanan "Kardeşlik" dergisi Irak Türkleri edebiyatına yön vermiştir.
Irak Türklerinin zengin bir halk edebiyatı vardır. Bu dalda en tanınmış nazım biçimleri, hoyratlar ve manilerdir.
BULGARİSTAN TÜRKLERİ EDEBİYATI
Bulgaristan ve Batı Trakya Türk edebiyatı, Osmanlıların buradaki hâkimiyeti ile başlamış ve Türk edebiyatı ile beraber  şekillenmiştir.  Kazak  Abdal,  Evliya  Çelebi,  Âşık Ömer, Peçevi, Nergisi, Sümbülzade Vehbi, Ahmet Cevdet Paşa, Ali Suavi gibi sanatçılar, bu bölgede doğup yaşamışlardır.
XX. yüzyılda Bulgaristan Türk edebiyatı içerisinde yapıt verenlerden bazıları şunlardır: Mehmet Fikri, Sabri Demir, Sabahattin Bayram, Mehmet Çavuş, Recep Küpçü, Ahmet Şerif, İsa Cebeci, Mehmet Bekir, Niyazi Hüseyin, Durhan Hatipoğlu.
 
Recep Küpçü (1934-1976): "Yeni Işık" ve "Halk Gençliği" gazetelerinde çalışmış, döküm fırınlarında işçilik yapmıştır. Şiirlerinde yurt, ulus, bayrak ve insan sevgisine ilişkin özlemlerini dile getirmiştir.
Yapıtları: Ötesi Var, Ötesi Düş Değil (şiir).
 
 
BATI TRAKYA TÜRK EDEBİYATI
Batı  Trakya,  Yunanistan  egemenliğine  girmeden  önce, Selanik ve çevresinde canlı bir edebiyat ortamı vardı. Daha sonraki yıllarda gelişen iç savaş ve II. Dünya Savaşı bu ortamı olumsuz etkilemiştir. Türkiye Türkçesinin sadeleşmesinde çok önemli rol oynayan "Genç Kalemler" dergisi Selanik'te çıkarılmıştır. Batı Trakya Türklerinin XX. yüzyıldaki temsilcileri şunlardır: Asım Haliloğlu, Ali Rıza Saraçoğlu,  Rahmi  Ali,  Tevfik  Hüseyinoğlu,  Mehmet  Hilmi, Abdürrahim Dede, Mustafa Tahsin, Salih Halil, Refika Nazım.
 
 
Abdürrahim Dede (1954): Batı Trakya Türklerinin sözlü edebiyat ürünlerini bilimsel yöntemlerle inceleyen; masal, efsane, mani, atasözü, bilmece, ninni ve türkü gibi anonim ürünlerini derleyip yayımlayan günümüz yazarlarındandır. Şairin, Balkan Türklerinin sorunları ve günümüzdeki durumları hakkında yapıtları vardır. Dede, aynı zamanda bir öykü yazarıdır.
 
Yapıtları: Rumeli'de Bırakılanlar, Batı Trakya Türklerinde Eski Türk Dini Şamanizmden Kalıntılar,  Uluslararası Türk Folklor Kongresi Tebliği…
 
 
YUGOSLAVYA TÜRKLERİ EDEBİYATI
 
Yugoslavya'da yüzyıllar boyu klasik edebiyatımızla aynı çizgide yapıtlar verilmiştir.  Genellikle toplum sorunları, sosyal huzursuzluk temaları, savaşın açtığı yaralar, vatan sevgisi konularında şiirler yazan Yugoslavyalı Türk şairlerin ünlüleri şunlardır: Şükrü Ramo, Necati Zekeriya, Fahri Kaya, Enver Tuzcu, Nusret Dişo Ülkü, Nimetullah Hafız, Esat Bayram,  Hasan Mercan, Fahri Ali, Erol Hayrettin, Ethem Baymak, Hüseyin Süleyman, Hayrettin Volkan.
 
 
Nimetullah Hafız (1939): Araştırmalarının yanı sıra sanat etkinliklerinde bulunur. Çocuk edebiyatı alanında ürünler verir. Lirik ve didaktik türde şiirler yazan şair; çevre, doğa, yurt ve çocuk sevgisini yoğun olarak işler.
 
Yapıtları: Gün Aydın, Ana Kucağı (şiir), Yugoslavya'da Çağdaş   Türk   Edebiyatı   Antolojisi,   Bulgaristan'da Çağdaş Türk Edebiyatı Antolojisi (antoloji).
 
KAZAK TÜRKLERİ EDEBİYATI
Türk edebiyatının ortak yazılı kaynağı olan Orhun Yazıtları'yla başlar. Kazak halkının yazılı edebiyatı XIX. yüzyılın ikinci yarısından sonra gelişir. Daha önceki dönemlerde, sözlü geleneğe dayanan Halk edebiyatı ürünleri yer almaktadır. Bu ürünlerin çoğu aşk ve doğa konularını işler. Bunların başlıcaları; Tahir ile Zühre, Yusuf ile Züleyha, Leyla ile Mecnun, Köroğlu destanları, Nasrettin Hoca fıkraları gibi Türk Halk edebiyatının ortak ürünleri olan yapıtlardır.
Kazakistan Türkleri edebiyatında türküye "cır" ya da "akın" denir. Tanınmış Kazak ozanlarının bazıları şunlardır: Abay İbrahim  Kunanbayev,  Yusuf  Bek,  Ömer  Karaşı,  Ahmet Baytursunoğlu, İsa Baycanoğlu, Tahir Çakıroğlu, Abdullah Tacıbey, Mağcan Cumabayulı.
 
 
Mağcan Cumabayulı (1893-1938): Şiirlerinde Orta Asya Türklerinin yaşam tarzını,  tarihini,  zaferlerini,  yurdunun doğal güzelliklerini sık sık dile getirir. Şair, ulusu ve tarihi ile övünür. Cumabayulı, bütün Türk lehçelerinin edebiyatlarını bilir. Rus, Alman, Fransız, Arap ve Fars edebiyatları alanında da çok geniş bilgiye sahiptir.
Yapıtları: Mağcan Cumabayulı Sıgarmaları (şiir).
 
 
KAZAN TÜRKLERİ EDEBİYATI
XX. yüzyıla kadar Anadolu'da gelişen Türk edebiyatı ile ortak özellikler taşır. Kazan Türkleri edebiyatındaki geliş- melerden en önemlisi XIX. yüzyılın ortalarındaki "Ceditçilik"  hareketidir.  Kırım'da İsmail Gaspıralı'nın başlattığı "Ceditçilik" adlı yenilikçiler hareketini Abdünnasır Kursevi ve tarihçi Şahabeddin Mercani sürdürmüştür.
Bu dönemde; Şahabeddin Mercani, Abdulkayyum Nasiri, Musa Akyiğitzade, Ayas İshaki, Aynüddin Ahmedov, Abdullah Tukay gibi edebiyatçılar çeşitli türlerde yapıtlar vermişlerdir.
 
Ayas  İshaki:  Kazan  Türklerinin  tanınmış  edebiyat,  düşünce ve politika insanıdır. Çağdaş Kazan edebiyatında yazdığı roman, hikâye ve tiyatro yapıtlarıyla önemli bir yer tutar.
Yapıtları: Tilenci Kızı, Tatarın Kızı, Üyge Taba, Mulla
Babay … (roman).
 
 
KIBRIS TÜRK EDEBİYATI
Kenzi,  Mehmet  Derviş  Efendi,  Hasan  Hilmi  Efendi  gibi klasik dönemin şairlerinin yanı sıra, bir süre adada sürgün olarak yaşayan Fazıl, Ziya Paşa ve Namık Kemal de birçok yapıtını burada kaleme almıştır.
XX. yüzyılda baskılara uğrayan Kıbrıs Türkleri, bu durumu yapıtlarında dile getirmişlerdir. Çağdaş Kıbrıs Türk edebiyatı şair ve yazarlarından bazıları şunlardır: Necla Salih, Rauf   Denktaş,   Özker   Yaşın,   Fikret   Demirağ,   Oktay Öksüzoğlu, Osman Türkay, Süleyman Ulucamgil, Mehmet Yaşin.
 
 
Osman Türkay (1927): Türk Halk edebiyatından, Akdeniz kültüründen ve Türk tarihinden esinlenir. Türkay'ın ödüllü on beş şiiri vardır. AIdığı ödüller arasında Uluslararası İtalya Şiir Ödülü, Albert Einstein Özel Barış Ödülü ve Edebi- yat Doktorluğu Onur Ödülü bulunmaktadır.
Yapıtları: Yedi Telli, Uyurgezer, Beethoven'dan Aydınlı- ğa Uyanmak, Evrenin Düşünde Gezgin, Kıyamet Günü Gözlemcileri (şiir), Seçilmiş Şiirler, Eliot'tan Seçmeler, Aşkın Yaprakları (çeviri), Avrupa Şiiri (antoloji).
 
 
ÖRNEK 7
Önceleri öykü ve tiyatro denemeleri yapan bu Kıbrıslı sanatçımız, yazınsal çalışmalarını özellikle 1904'ten sonra şiir ve romanla sürdürür. Kıbrıs'ın içinde bulunduğu siyasi durumdan etkilenmiş, Kıbrıs'ın yaşadığı acılı günleri destanlaştırmıştır.  "Kıbrıs'ta  Vuruşanlar",  "Oğlum  Savaşa Mektuplar", "Atatürk'e Saygı Duruşu", "Babil Daha Uzak- ta"… yapıtlarından birkaçıdır.
 
Bu parçada tanıtılan Kıbrıslı sanatçı, aşağıdakilerden hangisidir?
 
A) Osman Türkay                     B) Özker Yaşın
C) Oktay Öksüzoğlu                 D) Fikret Demirağ
E) Âşık Kenzi
 
ÇÖZÜM
Bu parçada tanıtılan Kıbrıslı sanatçı 1950'de yazın yaşamına fıkra yazarlığı ve muhabirlikle başlayan Özker Yaşın'dır.
Yanıt: B
 
 
KIRGIZ TÜRKLERİ EDEBİYATI
 
Kırgızların zengin bir sözlü edebiyat geleneği vardır. Bu sözlü edebiyat, Kırgız kültüründe çok önemli bir yer tutar. Yıllar öncesinden gelen halk destanları, Kırgızların, Kazak Türkçesine çok yakın olan dilleriyle halk ozanları tarafından kuşaktan kuşağa aktarılmıştır.  Kırgızistan'da halk destanı deyince,  "Manas Destanı"  akla gelir.  Kırgızistan'da "Manasçı" denilen halk ozanları, geçmişi günümüze bağlayan büyük kültür taşıyıcılarıdır.
Çağdaş Kırgız edebiyatı, XX. yüzyılın ilk çeyreğinden itibaren gelişir.   Çağdaş Kırgız yazarlarından Cengiz Aytmatov, yalnız Kırgızistan'ın değil, dünya edebiyatının da başta gelen edebiyatçılarındandır.
 
Cengiz Aytmatov (1928): Kızgızistan Türk edebiyatının dünyaca tanınmış yazarıdır.  Yapıtlarında doğa,  aşk ve yurt sevgisi geniş yer tutar. İlhamını Manas ve diğer Kırgız destanlarından ve efsanelerinden alır.
Aytmatov, dünyada en çok okunan romancılar arasında yer almaktadır. Romanlarının ana konusu olan savaş ve aşkı, simgesel, mecazlı anlatımla ve başarılı bir üslupla dile getirmiştir. Simgeleri ve mecazlı ifadeleri ustalıkla kullanır. "Cemile" adlı romanı dünyada bütün zamanların en çok okunan aşk romanı seçilmiştir. Aytmatov'a, Sovyetler Birliği'nde en değerli edebiyat ödülü sayılan Lenin Ödülü verilmiştir.
Yapıtları: Cemile, Masaldan Sonra, Beyaz Gemi, Kopar Zincirlerini Gülsarı, Toprak Ana, İlk Öğretmenim, Yüz Yüze, Selvi Boylum Al Yazmalım, Deve Gözü, Askerin Oğlu,  Oğulla Görüşme,  Gün Uzar Yüzyıl Olur  (Gün Olur Asra Bedel), İlk Turnalar, Deniz Kıyısında Koşan Ala Köpek, Fuji Yama, Oyun, Yıldırım Sesli Manasçı, Beyaz Yağmur, Kızıl Elma, Cengiz Hana Küsen Bulut, Dişi Kurdun Rüyaları, Sultan Murat.
 
KIRIM TÜRKLERİ EDEBİYATI
Halk edebiyatı geleneğini yaşatan Kırımlıların,  destan, masal, mani, atasözü, ağıt türünde edebi ürünleri vardır.
1905'ten sonra Kırım Türklerinin edebiyatında da ulusal karakterler belirgin olarak kendini gösterir.
Kırım'daki edebiyat ve düşünce hayatının canlanmasında Gaspıralı İsmail Bey'in Bahçesaray'da çıkardığı Tercüman gazetesi en önemli rolü oynamıştır. Çağdaş Kırım Türk edebiyatının en ünlü yazarı Cengiz Dağcı'dır.
 
İsmail Gaspıralı (1851-1914)
 
Yapıtları: Kadılar Ülkesi, Arslan Kız, Gündoğdu (öykü).
 
Cengiz Dağcı (1920): Roman ve öykülerinde Kırım Türkünün dramını anlatır. Yazar, yapıtlarına yaşadığı olayları konu olarak alır. Dağcı'nın roman ve öykülerinde akıcı bir anlatım vardır.
 
Yapıtları:  Korkunç Yıllar,  Yurdunu Kaybeden Adam, Onlar da İnsandı, Ölüm ve Korku Günleri, O Topraklar Bizimdi, Dönüş, Genç Temuçin, Badem Dalına Asılı Bebeler, Üşüyen Sokak.
 
 
ÖRNEK 8
Edebiyata, Kırım Yazarlar Birliği'nin çıkardığı dergide yayımlanan şiirleriyle girdi. Sovyet egemenliğindeki Kırım'da soydaşlarının çektiklerini, zorlu yaşamlarını konu alan ro- manlarıyla tanındı. Çoğunu kendisinin de yaşadığı olayla- rı, savaş yıllarında ölümleri, kırımlar arasında yiten insanın kendini arayışını anlattı.
 
Bu parçada tanıtılan sanatçı, aşağıdakilerden hangisi- dir?
 
A) Cengiz Dağcı                    B) Cengiz Aytmatov
C) Ayas İshaki                       D) Hüseyin Şehriyar
E) Ata Atacanoğlu
 
ÇÖZÜM
Parçada tanıtılan sanatçı,  roman  ve  öyküleriyle  Kırım
Türklerinin dramını anlatan Cengiz Dağcı'dır.
Cengiz Aytmatov, Kırgız Türkleri edebiyatı; Ayas Ishaki, Kazan Türkleri edebiyatı; Hüseyin Şehriyar, Azerbaycan Türk edebiyatı;  Ata Atacanoğlu da Türkmenistan Türk edebiyatı sanatçısıdır.
Yanıt: A
 
 
ÖZBEKİSTAN TÜRK EDEBİYATI
 
Çağdaş Özbek edebiyatının kökleri Çağatay edebiyatına, diğer bir deyişle Ali Şir Nevai, Babür Şah, Şibani Han ve büyük sufi Ahmet Yesevi gibi sanatçılarla temsil edilen eski Türkistan Türk edebiyatına dayanır.
XX. yüzyılın başlarından itibaren "Ceditçilik" adıyla başla- yan yenileşme hareketi Özbekistan'da da etkisini sürdürmüştür. Bu dönemde yetişen sanatçılar arasında Abdül- hamit Süleyman Çolpan, Aybek, Hamid Alimcan gibi ünlü şair ve yazarlar bulunmaktadır. Özbek Türk edebiyatının son  dönem  temsilcileri  şunlardır:  Erkin  Vahidov,  Elibor Ahunova, Abdullah Kadiri, Sahriddin Ayni, Aziz Abdürrez- zak.
Abdülhamit   Süleyman   Çolpan   (1897-1938):   Özbek edebiyatında  yenilikçi  dönemin  en  ünlü  şairlerindendir. Cedid akımının da önemli savunucularındandır. İlk şiirleri "Genç Özbek Şairleri Antolojisi"nde yer almıştır. Bu şiirlerinde  Ali  Şir  Nevai'yi,  Fuzuli'yi  ve  Tagore'u  örnek  aldı. Duygulu,   ateşli,   zeki,   korkusuz   bir   özgürlük   şairidir. Tagore, Puşkin, Maksim Gorki ve W. Shakespeare'in ya- pıtlarını Özbekçeye çevirerek halkına sunan Çolpan, aynı zamanda başarılı bir öykücüdür.
 
Yapıtları:  Uyanış,  Bulaklar,  Tan  Sırları,  Koşuklarım, Gece ve Gündüz (şiir), Halil Ferenk, Yarkın Ay, Yana Üylenemen, Uzun Kulaklı Baba, Zaman Hatunu, Müthiş  Yumruk,  Yoldaş  Karsi  Bayev,  Goar'nın  İsyanı (oyun), Gece ve Gündüz (roman).
 
 
Aybek (1905-1968): Aybek de Çolpan gibi şiirlerini simgelerle yazmıştır. Ceditçilik denilen ulusal edebiyatın önde gelen romancılarından olup romanlarının  konusunu  çoğunlukla Özbek tarihinden seçmiştir. Yazar, "Nevâiy" romanıyla Sovyet Devlet Ödülü'ne layık görülür. Bütün ya- pıtları on dokuz cilt halinde yayımlanmıştır.
 
Yapıtları:  Tuygular  (şiir),  Kutlug  Kan,  Nevâiy,  Balık, Ulug Yol (roman).
 
 
ÖRNEK 9
Kökleri Çağatay edebiyatına dayanır. XX. yüzyıl başlarından itibaren ülkedeki aydınlanma ve bağımsızlık hareket- leri, eğitim seferberliği, edebiyatın esas konularını oluşturur. Vatan, ulus kavramları işlenmeye başlanır. Dil, Arapça ve Farsça sözcükler atılarak sadeleştirilir. Önemli sanatçıları,   Abdülhamit   Süleyman   Çolpan,   Aybek,   Hamid Alimcan, Erkin Vahidov, Abdullah Kadiri vb. dir.
 
Bu  paragrafta  sözü  edilen  edebiyat  aşağıdakilerden hangisidir?
 
A) Azerbaycan Türk edebiyatı
B) Kazak Türkleri edebiyatı
C) Yugoslavya Türkleri edebiyatı
D) Özbekistan Türk edebiyatı
E) Kırgızistan Türk edebiyatı
 
ÇÖZÜM
Paragrafta özellikleriyle birlikte sanatçılarından da örnekler verilen, Özbekistan Türk edebiyatıdır.
Yanıt: D
 
 
TÜRKMENİSTAN TÜRK EDEBİYATI
 
Türkmenistan Türklerinin çok zengin  bir  Halk  edebiyatı vardır. Türk edebiyatının ortak ürünleri olan Leyla ile Mecnun, Yusuf ile Züleyha, Zühre ile Tahir, Aslı ile Kerem gibi halk öyküleri, her devirde halk arasında anlatılmıştır. Özellikle Köroğlu  Destanı,  Şahsenem,  Garip  adlı  öyküler Türkmenistan halkının çok sevdiği Halk edebiyatı ürünlerimizdendir.
 
Ahmet Yesevi, Nevai, Nesimi ve Fuzuli'nin yapıtları Türkmen  edebiyatını  etkilemiştir.  Ata  Atacanoğlu,  Mehmet Seyidov,   Gılıç   Guliyev,   Gurbandurdı   Gurbansehetov, Tanrıpul, Taganov, XX. yüzyılın önemli Türkmen yazarla- rıdır.
 
Ata   Atacanoğlu   (1922):   Sanat   hayatı,   "Alma   Yene Gülleyer" adlı şiir kitabıyla başlar. Daha çok lirik şiirleriyle tanınır. Şiirlerindeki içtenlik, duruluk ve canlılıktan doğan lirizm, bestecileri etkilemiş, birçok şiiri bestelenmiştir. Otuza yakın yapıtı olan Atacanoğlu kimi şiirlerinde sosyal ve ahlaki sorunlara da yer verir. Hece ölçüsüyle yazdığı şiirleri gibi serbest ölçülü şiirleri de sade, akıcı ve sürükleyi- cidir. Tiyatro yapıtlarında günlük yaşamla ilgili sorunlara yer verir.
 
Yapıtları: Guşgı Galası, Menin Dövürdeşlerim, Edime Edim, Üçlerin Siyahatı, Sallançağım Sehra Menin, Nan Bilen  Namus,  Öçme  Ocağım,  Çakmak,  Men  Size Baryan.
 
 
 
UYGUR TÜRKLERİ EDEBİYATI
 
Bu edebiyat, Uygur Devleti zamanına ait yazıtlarla başlar. Kutadgu Bilig, Divan-ı Lügat-it Türk, Atabetü'l Hakayık gibi yapıtlar  Türk  edebiyatının  ortak  ürünleri  olarak  Uygur Türklerinin yazılı edebiyatına da kaynaklık eder. XX. yüz- yıla kadar klasik edebiyat etkisinde gelişmesini sürdüren Uygur Türkleri edebiyatı, son dönemde Mesut Sabır, Ah- met Ziyayi, Ziya Samedi, Abdurrahim Tileş Öktür, Sattar Makbulçoban, Lütfullah Muttalip, Nim Şehid, Enver Nasir, Turgan Almas, Turdi Samsak, İmin Tursun gibi sanatçılar- la gelişir.
 
 
Ziya Samedi (1914): Çağdaş Uygur edebiyatının en büyük yazarıdır. Tiyatro, senaryo, roman ve öykü dallarında yapıtlar vermiştir.
 
Yapıtları: Kanlı Dağ, Garip ve Senem, Sırrı Açıldı, Se- vecen  Ana,  Tedirgin  Dakikalar,  Çin  Zindanlarında, Zulmezevâl, Laşman, İparhan, Pekin (tiyatro), Bir Tane Sigara, Kaysılar Olgunlaştığı Zaman, Dertlinin İnleyişi (öykü), Mayımhan, Yılların Sırrı, Gani Batur-Mayimhan, Ahmet Efendi (roman).
 
 
 
ÖRNEK 10
Tiyatro, senaryo, roman ve öykü dallarında eserler vermiş olan Ziya Samedi; en önemli eserleri, Hakaniye lehçesiyle yazılan, Divanü Lügati't Türk ve Kutadgu Bilig olan – – – – en büyük yazarıdır. Özellikle 1950'den sonra nitelikli eserler veren Samedi'nin bazı yapıtları, Garip ve Senem, Sevecen Ana, Dertlinin İnleyişi, Yılların Sırrı'dır.
 
Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangi- sinin getirilmesi uygundur?
 
A) Azerbaycan Türk edebiyatının
B) Kazak Türkleri edebiyatının
C) Batı Trakya Türk edebiyatının
D) Özbekistan Türk edebiyatının
E) Uygur Türkleri edebiyatının
 
ÇÖZÜM
 
Parçada tanıtılan Ziya Samedi, Uygur Türkleri edebiyatının yetiştirdiği sanatçılardandır.
 
Yanıt: E
 
 
Çağdaş Edebiyat Konu Testi
 
KONU TESTİ
 
1.  Tiyatro eseri şeklinde yazılmış olan bu kitapta, üç gün içinde geçen olaylar  anlatılmaktadır.  Bu  kısa zamanda Curly'nin (Körli'nin) eli parçalanır; irikıyım, biraz saf ve kadife gibi yumuşak şeyleri okşama has- tası olan Lennie (Leni) ölür, Curly'nin karısı bir cinayete kurban gider; George, en samimi arkadaşını vurur. Bu yapıtta olayların doğallığı, konuşmaların güzelliği dikkat çeker. Yazarın, bütün kahramanlarına derin bir sevgi beslediği görülür.
 
Yukarıda özeti verilen "Fareler ve İnsanlar" adlı yapıt aşağıdaki yazarlardan hangisine aittir?
 
A) Ernest Hemingway       B) John Steinbeck
C) Mark Twain                   D) Edgar Allan Poe
E) Herman Melville
 
 
 
 
 
 
 
       2.  XX.   yüzyıl Alman edebiyatının ünlü yazarıdır. 1929'da Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazanmıştır. Ünlü romanı "Sihirli Dağ"da XX. yüzyıl insanının sorunlarını sembolik ve felsefi yollarla açıklar. Alman edebiyatının  "öğretici roman"ları arasında başta gelen bu romanın yazarı, ayrıca "Joseph ve Kardeşleri", "Sevgili Dönüyor" gibi romanlar yazmıştır.
 
Çağdaş Alman edebiyatının bu ünlü yazarı, aşağıdakilerden hangisidir?
 
A) Thomas Mann         B) Heincrich Böll
C) Herman Hesse       D) E. Maria Remarque
E) Berthold Bercht
 
 
 
 
 
 
3.  Türkmenistan edebiyatının ünlü şairidir.  Sıcak ve sevgi dolu, içten, duru, canlı şiirler yazmıştır. Bu özelliklerinden dolayı da pek çok şiiri bestelenmiştir. Sosyal içerikli şiirler de yazan şair, hem hece ölçüsüne hem serbest ölçüye yer verir. Tiyatrolarında ise gün- lük yaşamı anlatır.
 
Yukarıda tanıtılan, otuza yakın eseriyle Türkmenistan edebiyatının en büyük yazarlarından olan bu sanatçı, aşağıdakilerden hangisidir?
 
A) Ziya Samedi            B) Mağcan Cumabayulı
C) İsmail Gaspıralı       D) Ata Atacanoğlu
E) Cengiz Dağcı
 
 
4.  —- 1920'de Kırım'da doğdu. Çocukluğu kıtlık, yoksulluk, Rus emperyalizminin zulmü ve büyük baskılar altında geçti. II. Dünya Savaşı'na katıldı ve Almanlara esir  düştü.  1946'da  Londra'ya  yerleşti.  Eserlerinde Kırım  Türklerinin  Rusların  zulmü  altındaki  hayatını anlatır. Hüzünlü bir üslubu vardır. Başlıca eserleri: Yurdunu Kaybeden Adam, Onlar da İnsandı, O Toprak Bizimdi, Ben ve İçimdeki Ben…
 
Parçadaki boşluğa aşağıdaki isimlerden hangisi getirilmelidir?
A) Cengiz Aytmatov          B) İsmail Gaspıralı
C) Cengiz Dağcı                D) Recep Küpçü
E) Osman Türkay
 
 
5.  Kırgız Türkleri edebiyatı ile ilgili olarak, aşağıdaki bilgilerin hangisi yanlıştır?
 
A)  Zengin bir sözlü edebiyat geleneğine dayanır.
B)  Yıllar ötesinden gelen halk destanları, halk ozanları tarafından kuşaktan kuşağa aktarılmıştır.
C) Cengiz Aytmatov gibi, çağdaş dünya edebiyatının önde gelen yazarlarından birini yetiştirmiştir.
D) Kırgızların  zekâsının  ortak  ürünü  olan  Manas Destanı IX. ve X. yüzyıllarda ortaya çıkmıştır.
E)  Manas, dünyanın en önemli yapma destanlarından biridir.
 
 
6.  XV. yüzyıla kadar, Türk edebiyatının genel kaynaklarından beslenmiştir. XV. ve XIX. yüzyıllar arasında daha çok sözlü halk edebiyatı geleneğinde yapıtlar içerir. Bu dönemde destan, fıkra, öykü türleri ortaya çıkar. Çağımızda yetişen şair ve yazarları, özgürlükçü anlayışla yapıtlar vermektedirler. Mağcan Cumabayulı, Muhtar Avezov önemli sanatçılarındandır.
 
Bu paragrafta sözü edilen, aşağıdakilerden hangisidir?
 
A)  Kırım Türkleri edebiyatı
B)  Özbekistan Türk edebiyatı
C) Azerbaycan Türk edebiyatı
D) Kazak Türkleri edebiyatı
E)  Kırgız Türkleri edebiyatı
 
 
7.  Her roman, insan gerçeğini farklı boyutlarıyla önümüze sererek bizi zenginleştirir. Açın, okuyun Anna Karenina'yı,  Madame  Bovary'i;  mutsuz  kadınların dramına tanıklık edin. Suç ve Ceza'da hastalıklı bir ruhla, Eugenie Grandet'de cimri bir babayla birlikte yaşayın.
 
Bu paragrafta, aşağıdaki romancılardan hangisinin bir yapıtı  verilmemiştir?
 
A) Dostoyevski                 
B) Stendhal   
C) Gustave Flaubert
         D) Tolstoy        
         E)Balzac
 
1.B      2.A      3.D      4.         C         5.E      6.D      7.B
 
Çağdaş Edebiyat Çözümlü Sorular
 

ÇÖZÜMLÜ TEST
 
1.  Nobel ödüllü Alman yazarlarından biridir. Almanya'da "Ulusal Yazar" unvanına sahiptir. Tiyatro ve roman türünde yapıtlar vermiştir. "Babasız Evler", "Ademoğ- lu Neredeydin?" adlı romanları dilimize de çevrilmiştir.
 
Bu yazar, aşağıdakilerden hangisidir?
 
A) Goethe           B) Rilke             C) T. Mann
D) H. Böll        E) E. Maria Remarque
 
 
ÇÖZÜM
 
Paragrafta sözü edilen Alman yazar, öykü, radyo oyunları, deneme, tiyatro ve roman türünde yapıtlar vermiş olan Heinrich Böll'dür.
Yanıt: D
 
 
 
 
2.  Amerikalı roman ve öykü yazarıdır. Birinci Dünya Savaşı'na katılmış, "Silahlara Veda" romanını bu savaşın  izlenimleriyle  yazmıştır.  İspanya  İç  Savaşının başladığı yıllarda bu ülkeye gitmiş, bu savaşın izlenimleriyle de ünlü romanı "Çanlar Kimin İçin Çalıyor"u yazmıştır.
 
Bu parçada tanıtılan yazar, aşağıdakilerden hangisidir?
 
A) Ernest Hemingway       B) John Steinbeck
C) Mark Twain                   D) Edgar Allan Poe
E) Herman Melville
 
 
ÇÖZÜM
Parçada tanıtılan Amerikalı yazar, 1954 yılında, "İhtiyar Adam ve Deniz" adlı romanıyla, Nobel Edebiyat Ödülünü kazanan Ernest Hemingway'dir.
Yanıt: A
 
 
 
 
3.  Kırgız edebiyatının yetiştirdiği dünyanın en çok okunan ünlü yazarlarından biridir. Doğa, aşk, savaş ve yurt sevgisini işlediği pek çok yapıtı Türkçeye de çevrilmiş; hatta "Selvi Boylum Al Yazmalım" adlı yapıtı sinemaya da uyarlanmıştır. Başarılı bir üslubu olan sanatçı, yapıtlarında Kırgız destanlarından ve efsa- nelerinden esinlenmiştir. Cemile, Beyaz Gemi, Gün Uzar Yüzyıl Olur, Kopar Zincirlerini Gülsarı… yapıtla- rından birkaçıdır.
 
Bu   paragrafta   tanıtılan   yazar   aşağıdakilerden hangisidir?
 
A) Ayas İshaki                    B) Cengiz Dağcı
C) Cengiz Aytmatov          D) İsmail Gaspıralı
E) Bahtiyar Vahapzade
 
 
ÇÖZÜM
 
Parçada bazı yapıtlarının adları da verilerek tanıtılan ya- zar, Cengiz Aytmatov'dur.
 
Yanıt: C
 
 
 
 
4.  Kırım Türkleri edebiyatının iki önemli sanatçısından biri olan – – – – , İstanbul Türkçesini bütün Türk dünya- sının ortak dili haline getirmeyi amaçlar. Düşüncele- rini "dilde, fikirde, işte birlik" ilkesiyle özetler. Kadılar
Ülkesi, Arslan Kız, Gündoğdu önemli yapıtlarıdır. – – – – ise  Kırım  Türklerinin  dramını  anlattığı  yapıtlarında, yaşadığı olaylardan yola çıkar. Önemli yapıtları: Üşü-
yen Sokak, O Topraklar Bizimdi, Dönüş, Korkunç Yıl- lar…
 
Bu paragrafta sözü edilen, Kırım Türkleri edebiya- tının iki önemli yazarı, aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?
 
A)  Celil Mehmet Kulizade – Bahtiyar Vahapzade
B)  İsmail Gaspıralı – Cengiz Dağcı
C) Abdülhamit Süleyman Çolpan – Aybek
D) Osman Türkay – Özker Yaşın
E)  Mağcan Cumabayulı – Yusuf Bek
 
 
ÇÖZÜM
 
İstanbul Türkçesinin, bütün Türk dünyasının ortak dili hali- ne gelmesini amaçlayan yazar, İsmail Gaspıralı'dır. "Üşü- yen sokak", "O Topraklar Bizimdi", "Dönüş" vb. sözü edi- len yapıtlar ise Cengiz Dağcı'nındır.
A'da,  Azerbaycan  Türk  edebiyatının;  C'de,  Özbekistan Türk  edebiyatının;  D'de  Kıbrıs  Türk  edebiyatının,  E'de, Kazak Türkleri edebiyatının sanatçılarına yer verilmiştir.
Yanıt: B
 
 
 
 
 
 
5.  Aşağıda birer yapıtı ile birlikte sıralanan yazarla- rın hangisinde bir yanlışlıkyapılmıştır?
 
A)  Heyder Babaya Selam – Şehriyar
B)  Yedi Telli – Osman Türkay
C) Gün Uzar Yüzyıl Olur – Özker Yaşın
D) Cemile  – Cengiz Aytmatov
E)  Yurdunu Kaybeden Adam – Cengiz Dağcı
 
 
ÇÖZÜM
 
A,  B,  D  ve  E  seçeneklerindeki  eşleştirmeler  doğrudur. C'de  ise  yanlışlık  yapılmıştır;  çünkü  "Gün  Uzar  Yüzyıl Olur", Özker Yaşın'ın değil, Cengiz Aytmatov'un yapıtıdır.
 
Yanıt: C
 
 

 

Paylaş
Sitemizdeki Benzer İçerikler

Yorumlar

Bu Yazıya Toplam 0 Yorum Yapılmış

İsminiz

E-Posta Adresiniz

Şehir

İlgili Terimler :
Önceki yazıyı okuyun:
Nesir – Düzyazı Konu Anlatımı

  DÜZYAZI (NESİR) BİLGİSİ Şiirden Düzyazıya Geçiş: İnsan düşüncesini biçimlendiren ilk ve en eski yolun “şiir”olduğunu biliyoruz. Yazının bulunuşuna değin geçen binlerce yıl içinde insanoğlu,düşüncesini yaymada, iletmede şiiri kullanmıştır. Yazıyla birlikte var olan “düzyazı(nesir)”, ortaya yeni yeni dil ürünleri çıkarmıştır. Düzyazı, yaratıcı hayal gücünü ve bu gücün gerektirdiği söyleme biçimini şiirebırakarak akla ve mantığa dayalı bir anlatım yolu seçmiştir. Buradan yola çıkarak, şiiri“duyguların,  hayallerin  dili”,  düzyazıyı  ise  “aklın,  mantığın, düşüncenindili” olarak tanımlayabiliriz.     Not: Düzyazı, “yazınsal boyutlu  yazılar” ve “öğretici boyutlu yazılar” ya da“anlatı türleri” ve “düşünce yazıları” olmak üzere ikiye ayrılabilir.       A. YAZINSAL BOYUTLU DÜZYAZILAR (ANLATI TÜRLERİ)   “Öykü, roman, masal, bilimkurgu, tiyatro” gibi düzyazılar, yazınsal boyutlu (edebi)türlerdir. Bu türlerde, gerçeği öğretme ya da açıklama gibi bir amaç yoktur. Bu türyazı- larda amaç, kurmaca bir dünya yaratmak ve okuru o dünyada yaşatmaktır. Önemli olan,  “düş gücüyle yaratılan kurmaca dünyanın kendi içinde tutarlı olupolmadığı”dır.      ...

Kapat