DİĞER İÇERİKLER

MEHMED EMİN YURDAKUL’UN HAYATI, ESERLERİ VE EDEBİ KİŞİLİĞİ

Ana Sayfa » 11.SINIF » TÜRK EDEBİYATI » 11.SINIF TÜRK EDEBİYATI DERS NOTLARI » MEHMED EMİN YURDAKUL’UN HAYATI, ESERLERİ VE EDEBİ KİŞİLİĞİ
Sitemize 12 Nisan 2015 tarihinde eklenmiş ve 98 views kişi tarafından ziyaret edilmiş.

MEHMED EMİN YURDAKUL

Henüz Mekteb-i Hukuk’ta bulunduğu esnada, Fazilet ve Asalet isimli, ruh asaletinin soy asaletinden üstün olduğu fikrini ileriye süren küçük bir eser kaleme aldı. Servet-i Fünun şiirinin çok tutulduğu ve sevildiği bir sırada, birçok bakımdan onun tamamıyla tersi yapıdaki şiirlerini yazmaya başlayan Mehmed Emin, başarıya erişebilmek için elverişli şartlara sahip bulunmuyordu. O, bir balıkçının oğlu yani bir halk çocuğuydu. Halkın içinden çıkmakla kalmamış, halkın içinde de yaşamıştı. Halk hikâyelerine merakı olan ve okuma bilmeyen babasına, akşamları bu tarz hikâyeler okuyordu. Böylece halkın edebiyatını, zevkini ve okuyucusunu daha küçük yaşta iken tanımak imkânını bulmuştu.

1897 yılındaki Osmanlı-Yunan Harbi, yıllardır beklemekte olduğu fırsatı verdi. İlk olarak “Anadolu’dan Bir Ses -yahut- Cenge Giderken ”manzumesini yayımladı. Eseri, o günkü heyecanlı ve millî hava içerisinde heyecanla karşılandı. Bundan sonra Mehmed Emin, zaten yazılmış olarak bekleyen manzumeleri arka arkaya yayımlamaya başladı. Millî duyguları hece vezni ve sade Türkçeyle terennüm eden bu şiirleri büyük akisler uyandırdı. Mehmed Emin, ilk şiirinden başlayarak sosyal hizmete yönelik bir sanat anlayışına bağlanmış ve bu anlayıştan sonuna kadar hiç ayrılmamıştır. Türkçe Şiirler’inde çok açık bir halkçılık ve milliyetçilik vardır.

1908’den sonraysa bu milliyetçilik “Pantürkizm”e ulaşmıştır. Eşinin memleketi olan Şebinkarahisar’ı dokuz kez ziyarete gitmiştir. Altı yıl boyunca bu ziyaretlerde, halk denilen şeyi, sınırsız bir genişlik içerisinde, tâ içinden görmek, tanımak imkânını bulmuştur. O zamana kadar, İstanbul gibi, çeşitli insan zümrelerinin bulunduğu bir çevrede, halkı parça parça ve ancak kenarından görebilmişti. Burada ise “halk”tan başka bir şey yoktu, memleketin gerçek halkını bulmuştu.

Birinci Dünya Savaşı’ndan yenilerek çıkan Osmanlı Devleti ve işgal altındaki İstanbul’un perişan hali Millî Şair’i çok üzdü. 1919’da çıkarttığı iki nesir parçasından ibaret “Türk’ün Hukuku” isimli eserinde, Türk ruhunun ölmezliğini, onun esarete boyun eğmeyeceğini belirterek, milletin kötümser psikolojisini düzeltmeye çalıştı. Şiirlerinde, kendi özel hayatına ait hiçbir hususu ve hiçbir özel isteğini aksettirmediği gibi, tabiat tasvirlerine bile yer vermemiştir. “Sosyal hizmet ”prensibine daima bağlı kalmıştır. Dili ise gerçekten ya Türkçe ya da tamamıyla Türkçeleşmiş bir kelime hazinesine dayanıyordu. Osmanlı yerine Türk’ü kullanır.

Yoksullara, yetimlere, kimsesizlere acımak; onların acılarını paylaşmak; onlara kendi dilleri ile seslenmek avutmak, onun şiirlerinde vatanî duygular arasında işlenen temalardır. Mehmed Emin, Anadolu’daki köylüden İstanbul’un kıyısındaki balıkçıya, hiç okumamışından çok okumuşuna kadar toplumun bütün tabakalarını içine alan; memleketin geriliğini ortadan kaldırmak, milletin geçmişteki büyük üstünlüğünü yeniden kurmak için aralıksız telkinler yapan sanatını sonuna kadar ilk saptığı yoldan ayırmadı; fakat sanatına temel tuttuğu kütle, şehrin halk tabakası ile köylü idi. Aydınlara, onları tanıtmak ve onlarla ilgilenmek arzusunu vermek istiyordu.

Kendi hayallerinin, arzularının, duygu ve isteklerinin şiirlerine pek az girmesi nedeniyle zaman zaman “şair olmadığı” yönünde eleştirilere uğruyordu. Kalkındırmak, onun halkçılığının ve milliyetçiliğinin temelidir. Kalkındırmak için en önemli unsurların başında millî birlik ve beraberlikten sonra şüphesiz ki çağdaş medeniyeti benimsemek gelmekteydi. Ayrıca İslâm düşüncesine ve Müslümanlık bağına da büyük değer veren şair, böylece Türkçülük, İslamcılık ve Garpçılık düşüncelerini potasında eritiyordu. Ona göre, halkı kalkındırabilmek için, ona, onun anlayacağı dille seslenmek şarttı. Bir kere bu dil, halkın kullandığı kelimelerden oluşmaya mecburdu. Halk ise ikiye ayrılıyordu: Şehirli ve köylü. Şiirin kurulacak yeni dilinde şehirlinin dili esas tutulacağı takdirde köylü, akside halde de şehirli bir şey anlamayacaktı. Hâlbuki Mehmed Emin “çifte giden babalarla, ekin biçen genç kızların ve odun kesen anaların” da anlayabilecekleri bir dil istiyordu (Biz Nasıl Şiir İsteriz). Ancak bu düşüncesini, sanatını halkın hizmetine vermek düşüncesi kadar başarıyla gerçekleştiremedi. Bu hususta yapılan iddialara rağmen, Mehmed Emin’in dili, umumiyetle köylünün anlayabileceği bir dil değildir.

Konuşma diline kadar girip yerleşmiş olan yabancı kelimelerin bırakılması ve köylünün dilinden de bazı kelimelerin ve bazı şive özelliklerinin alınması suretiyle yapılan bu dil, doğal olarak “yapma” bir dil oldu. Halkla temasını kesmese de, aydın zümreye karışmış, o zümrenin hayatını yaşamış, bütün ömrünce halkın hayat şartları içinde kalamamış yani “halk” olmaktan çıkarak “halkçı”; “halkın şairi” değil “halkçı şair” olmuştur. Bundan başka, halkın diline doğrudan doğruya uymaktansa, aydınların dilini temizleyerek halkın diline yaklaşmak, yani ikisini uzlaştırmak, kaynaştırmak gibi bir yol tutmasının da elbette ki bu sonuçta rolü vardır.

Mehmed Emin, Türk edebiyatını büyük bir hamle ile tamamen Batı’ya uydurman ve ara-sıra patlayışlar yapan bir nesle mensup olduğu halde, devrin sürükleyici ve genel havasına kendisini kaptırmamıştır. Şiirlerinde halk nazmının şekillerine hiç rastlanmaz. En çok kullandığı nazım şekilleri, Servet-i Fünun şiirinin Batı’dan getirdiği sone ile müstezaddan bozma serbest nazımdır. Onun şiirlerinde konu ve dilden sonra halklılaşmaya çalıştığı bir unsur da vezindir. Halkın hayatını terennüme karar veren şair, dilde gördüğümüz cansızlığa vezinde de düşmekten kurtulamadı.

Eserleri

-Türkçe Şiirler (1898)

-Türk Sazı (1914)

-Ey Türk Uyan (1914)

-Tan Sesleri (1915)

-Ordunun Destanı (1915)

-Dicle Önünde (1916)

-Hastabakıcı Hanımlar (1917)

-Turan'a Doğru (1918)

-Zafer Yolunda (1918)

-İsyan ve Dua (1919)

-Aydın Kızları (1919)

-Dante'ye (1920)

-Mustafa Kemal (1928)

-Ankara (1939)

-Şiirler (tüm şiirleri, 1969)

Paylaş
Sitemizdeki Benzer İçerikler

Yorumlar

Bu Yazıya Toplam 0 Yorum Yapılmış

İsminiz

E-Posta Adresiniz

Şehir

Önceki yazıyı okuyun:
Fecr-i Âtî Döneminde Şiir

Fecr-i Âtî Döneminde Şiir Edebiyat-ı Cedîde Topluluğu’nun dağılma tarihi olarak kabul edilebilecek olan 5 Aralık 1901’den1908 yılı ortalarına kadar, bu...

Kapat